manhquanjsc - manhquanjsc.com.vn

ỐNG PHÂN CỰC TRONG NGHIÊN CỨU ĐÁ QUÝ

Ống phân cực là một thiết bị đơn giản nhưng lại hết sức hữu ích trong nghiên cứu đá quý. Chỉ cần một ống phân cực đơn giản có thể phân biệt được đá quý thuộc các tinh hệ khác nhau.

I.- MÔ TẢ ỐNG PHÂN CỰC

            Kính lọc phân cực làm bằng vật liệu tựa mica trong suốt nhưng có một tính năng rất đặc biệt : lọc ánh sáng thường từ mặt trời, đèn điện, trở thành ánh sáng phân cực, là ánh sáng khi chuyền đi đồng thời tạo nên dao động theo một phương nhất định. Nếu chắn đường đi của ánh sáng phân cực bằng một tấm đen có một khe hở rất hẹp thì nếu khe hở đó có phương song song với phương dao động của ánh sáng , ánh sáng sẽ lọt qua khe. Ta gọi phương đó là phương dao động của kính lọc phân cực phân cực.

            ỐNG PHÂN CỰC là ống kim loại có hai kính lọc phân cực gắn ở hai đầu (hình 1). Phương dao động của kính lọc phân cực dưới (tấm 2) lắp sẵn ở một vị trí được biết trước. Xoay kính lọc phân cực trên (tấm 1) sao cho phương dao động của nó vuông góc với phương dao động của tấm dưới (tấm 2), khi đó nhìn vào ống phân cực sẽ tối đen. Vị trí đó được gọi là vị trí vuông góc của ống phân cực.

            Giữa hai kính loc phân cực trên ống phân cực có lắp một tấm có thể xoay tròn (tấm xoay tự do) hay thước kẹp xoay.

Hình 1: Ống phân cực

Hình 2: Cơ chế lọc ánh sáng thường thành ánh sáng phân cực

 

II.- SỬ DỤNG ỐNG PHÂN CỰC

            1- Nhận biết đá quý thuộc tinh hệ lập phương hay thuỷ tinh: đặt viên đá vào tấm xoay tự do, hoặc kẹp chặt vào thước kẹp xoay. Ống phân cực ở vị trí vuông góc, xoay tấm xoay tự do hoặc xoay thước kẹp : viên đá luôn luôn tắt đen, nếu viên đá thuộc tinh hệ lập phương hay thuỷ tinh cũng vậy.

            2,- Nhận biết đá quý thuộc các tinh hệ lục phương, tam phương hay tứ phương: xoay tấm xoay tự do, đá quý sẽ tắt đen ở vị trí vuông góc, lệch khỏi vị trí đó viên đá lại sáng ra .

            3.- Nhận biết đá quý thuộc các tinh hệ một nghiêng, trực thoi hoặc 3 nghiêng: viên đá quý không tắt đen ở vị trí vuông góc mà phải quay thêm một góc nhỏ a bằng < 250 là nhóm amphibon và > 250  là nhóm pyroxene. Nếu a < 100 là nhóm felpat. Trực thoi thì góc a= 00 .

            4.- Nhận biết đá quý thuộc 1 trục hay 2 trục  : Các viên đá quý thuộc tinh hệ trực thoi khi tắt đen qua ống phân cực hoàn toàn tương tự các tinh hệ lục phương,tam phương và tứ phương. Nhưng trục thoi thuộc tinh hệ có hai trục quang học. Vì vậy phải quan sát bổ sung tính một trục hay hai trục của viên đá. Dùng giọt nước hình cầu trên mặt tinh thể hay viên đá mài cabochon sẽ cho ta thấy hình giao thoa 1 hay 2 trục ( xem hình 3).

Hình 3: Qua hình cầu giọt nước hay hình cầu viên đá cabochon  có thể thấy hình giao thoa 1 trục (trái) và 2 trục (giữa và phải)